Chè "đu đưa" - đặc sản mới trên đất Hoà Bình
NXB: 07-10-2008

 

(Agroviet-07/10/2008) - Nói đến những sản vật được coi là đặc sản của vùng đất Hoà Bình, trước tiên người ta nghĩ ngay đến rượu cần, mía tím, cam Cao Phong. Nhưng hiện nay trật tự đó đã thay đổi từ khi chè Shan tuyết ở vùng núi cao của tỉnh trở thành sản phẩm hàng hoá.

 Chè "đu đưa" là cách gọi của đồng bào dân tộc Dao, Mông về sản phẩm chè Shan tuyết. Cây chè tuyết cổ thụ hay còn gọi là chè rừng được đồng bào ở vùng núi cao huyện Mai Châu, Đà Bắc biết đến từ lâu. Nó cũng đã tồn tại, là một phần trong cuộc sống của họ. Loại chè này được người ta coi đó là một loại thuốc phòng, chữa bệnh hữu hiệu.

 Trước đây, khi cuộc sống còn khó khăn, tự cấp, tự túc thì chè rừng cũng đã trở thành một sản phẩm hàng hoá trao đổi có giá trị. Trong các phiên chợ đều có sự góp mặt của chúng, được mọi người ưa thích. "Ngày xưa chúng tôi chế biến chè theo các công đoạn cũng khá đơn giản, không cầu kỳ như bây giờ đâu" - Cụ Sùng A Lứ năm nay đã hơn 70 tuổi ở xóm Pà Háng lớn, xã Pà Cò (Mai Châu) kể tiếp: Người Mông luôn coi cây chè như một vị thuốc quý trong nhà. Lúc mệt mỏi, uống chén chè nóng, tinh thần sảng khoái, bao mệt nhọc đều tiêu tan hết. Cách chế biến loại chè này cũng không cầu kỳ. Người ta hái những búp chè non, ngọt, còn ngậm sương núi vào lúc sáng sớm rồi mang về phơi tãi trên một tấm phên đan treo đu đưa phía trên bếp. Dưới đốt củi, hơi nóng đó làm cho những cánh chè tái đi rồi săn lại. Khi những cánh chè đã sẫm màu, săn lại người ta cho vào những ống nứa treo trên gác bếp, lúc dùng thì lấy xuống pha nước. Cũng vì thế mà người ta gọi là chè đu đưa. Với các làm này, tuy vẫn giữ được vị ngọt của chè nhưng hương lại lẫn tạp với mùi oi khói, khó uống, khó thưởng thức với những người chưa quen.

 Sau này khi được học cách sao chè của người xuôi, những búp chè xanh mởn được xao khô trên chiếc chảo gang. Đến độ nóng già, những búp chè sáng lên những sợi lông mịn như tuyết. Người Mông gọi là tê đơ (băng tuyết) hay nói cách khác thì đó gọi là sáng tê (chè tuyết). Thứ chè này chỉ được nhiều người biết đến khi Công ty TNHH Phương Huyền( thành phố Hoà Bình ) đầu tư dây chuyền sản xuất theo công nghệ hiện đại để trở thành sản phẩm hàng hoá có giá trị. Mới đây, trở lại Pà Cò, chúng tôi đã được cụ Lứ và nhiều người dân phấn khởi thông báo: Chè của đồng bào mình đã được Công ty TNHH Phương Huyền đăng ký thương hiệu "chè Shan tuyết Pà Cò" từ hồi đầu năm 2008 này rồi đấy. Được công ty hỗ trợ đâu tư thu mua sản phẩm, xây dựng cơ sở chế biến, ở lại lâu dài với đồng bào, cái bụng mình ưng lắm! Rồi dây, người dân mình sẽ gắn bó với cây chè thôi!

 Trước đây, khi người Mông ở Pà Cò còn sống du canh, du cư, để có có đất làm nương rẫy, người ta đã đốn chặt chẽ cả rừng chè. Ông Sùng A Lứ xót xa: Xưa kia, cả vùng Pà Cò rộng mênh mông này là bãi chè. Còn dãy núi Pà Háng rộng mênh mông này là núi chè. Nhưng các cánh rừng bạt ngàn chè đã bị chặt hết. Qua kiểm đến thì hiện nay, cả vùng Pà Cò chỉ còn sót lại khoảng 1.500 cây chè Shan tuyết cổ thụ trung bình hơn 200 năm tuổi.

 Ông Đỗ Minh Hoà, Phó Giám đốc Công ty TNHH Phương Huyền cho biết: Chè Shan tuyết đã được biết, sử dụng từ lâu trong cuộc sống của đồng bào vùng cao ở huyện Mai Châu và Đà Bắc. Trước đây, chúng thường bị bỏ hoang hoặc chỉ sản xuất mang tính chất tự cung, tự cấp. Từ khi Công ty đầu tư xây dựng nhà máy chế biến chè với công suất hàng chục tấn búp tươi một ngày" - thì người dân rất ủng hộ. Diện tích chè trồng mới hơn 100 ha và ngày càng được mở rộng. Với giá thu mua khá cao, ổn định 6.000 đồng/kg chè búp cổ thụ tươi, 3.200 đồng/kg chè con đã tạo cho người dân một nguồn thu đáng kể. Ba năm qua, sản phẩm chè sạch của Công ty có mặt trên thị trường đã lấy được niềm tin của người tiêu dùng trong, ngoài tỉnh./.

TTXVN

Link gốc